AVUKAT HACER YAVAŞ

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, Ceza Muhakemeleri Kanununun 231.maddesinde düzenlenmiştir.

CMK 231/5. Fıkra ” Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.”

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının temel amacı, mahkumiyete bağlı yoksunlukların yaşanmamasıdır. Kişilerin lekelenmemesini sağlayan Hagb kurumu, sanık hakkında herhangi bir hukuki sonuç doğurmamaktadır. Gerekli yükümlülüklere uygun olarak denetim süresini tamamlayan sanık, hiç ceza almamış gibi hiçbir hukuki yaptırımla karşılaşmamaktadır.

1-) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Şartları

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanabilmesi için gereken koşullar CMK 231/6.fıkrasında sayılmıştır.

CMK 231/6.Fıkra ” Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilmesi için;

a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış olması,

b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması,

c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir.”

Tüm bu gerekli koşullar somut olayda değerlendirilerek sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilinir. CMK 231/5.Fıkrasında “…mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılması karar verilebilir.” ifadesinden de anlaşılacağı üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmasında hakimin takdir yetkisi mevcuttur.

CMK 231/7.Fıkra ” Sanığın kabul etmemesi halinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez.”

Sanığın açık rızası ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmasını kabul etmesi gerekmektedir. Genellikle yapılan ilk duruşmada sanığa isnad edilen suçun anlatılmasının ardından Hagb’nin uygulanmasına karar verilmesi halinde kabul edip etmeyeceği sorulmaktadır. Soruya açıkça kabul ediyorum diye cevap veren sanık hakkında eğer diğer gerekli koşullarda sağlanıyorsa yargılama sonucunda hagb kararı verilebilinir.

2-) Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Verilmesinin Sonuçları

CMK 231/8. Fıkra ” Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde, sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasına karar verilemez. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle, sanığın denetimli serbestlik tedbiri olarak;

a)Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,

b) Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,

c) Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine, karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. “

Hakkında hagb kararı verilen sanık, beş yıllık denetim süresi içerisinde kendi için belirlenen yükümlülüklere uygun olarak hareket etmelidir. Denetim yükümlülüklerine uyarak denetim sürecini tamamlayan sanık hakkında devam eden dava düşer. CMK 231/10. Fıkra ” Denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetim serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesine karar verilir.”

3-) Yükümlülüklere Aykırı Davranılması veya Denetim Süresi İçerisinde Bir Suça Karışmak

CMK 231/11.Fıkra ” Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması halinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkumiyet hükmü kurabilir.”

** Denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suçun işlenmesi halinde geri bırakılan hüküm aynen açıklanır. Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde, mahkum olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemez.( CMK 231/7)

** Denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suça karışmadığı halde sadece denetim yükümlülüklerinin ihlal edilmesi durumunda ise mahkeme sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde cezanın ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verilebilinir.

4-) Hagb Kararı Adlı Sicil Kaydında görünür mü?

Hagb kararı adli sicil kayıtlarında görülmemektedir. CMK 231/13.Fıkrası gereğince “Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar, ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet Savcısı, hakim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde halinde, bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.”

Stajyer Avukat Hacer YAVAŞ