AVUKAT HACER YAVAŞ

Günümüzde birçok kişinin evinde en az bir kedi ya da köpek beslediğini görürüz. Bu hayvanlar ilk akla gelen evcil hayvanların başında gelir. Kişilerin tercihine göre daha uysal, daha evcilleştirilmiş bazen de daha vahşi hayvanlar ( dana, yılan, cıta, aslan vb.) beslenilmektedir.

Bazen evde, bazen bahçe de bazen de onlar için yapılan yapıların içinde hakimiyet altında tutulan sahipli hayvanların oluşturduğu zararlardan kimlerin hangi gerekçelerle sorumlu tutulduğunu hiç düşündünüz mü?

Öncelikle “Hayvan Bulunduran Kişinin” tanımı nedir?

Çeşitli kaynaklarda hayvan bulunduran kişi, idare eden veya tutucu olarak da adlandırılmaktadır. Hayvan Bulunduran, hayvanın bakımını ve yönetimini, dikkat, özen ve gözetim görevini üzerine alan ve ondan sürekli şekilde faydalanan kişi olarak tanımlanır. Hayvanı bulunduran sıfatıyla bu hayvanın sebebiyet vermiş olduğu zararları ödeme yükümlülüğü altındadır.

6089 Sayılı Türk Borçlar Kanunun “Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu ” başlıklı 67.Maddesinde hayvan bulunduranın sorumluluğu düzenlenmiş olup,

“MADDE 67– (1) Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen
kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür.

(2) Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini
ispat ederse sorumlu olmaz.
(3) Hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa,
hayvanı bulunduranın, bu kişilere rücu hakkı saklıdır.”

madde metninde de açıkça ifade edildiği üzere bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişinin sorumluluğundan bahsedilmiştir.

Bir hayvanın bakımını sürekli ya da geçici olarak üstlenen kişi bu hayvanın bakımını üstlendiği zaman aralığında verdiği zarardan sorumlu tutulmuştur. Bu kişinin hayvanın maliki olması zorunlu değildir. Malik olma şartının aranmadığı da yargı kararlarıyla sabittir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 12.02.2020 Tarihli 201 9/5358 E. , 2020/1128 K. Sayılı İlamı;

“TBK’nın 67. maddesinde öngörülen idare edenin (tutucusunun) sorumluluğu, özel bir sorumluluktur. Anılan madde hükmüne göre, hayvanın bakımını ve yönetimini, dikkat, özen ve gözetim görevini üzerine alan ve ondan sürekli şekilde faydalanan kişi, hayvanı bulunduran sıfatıyla bu hayvanın sebebiyet vermiş olduğu zararları ödeme yükümlülüğü altındadır.

TBK’nın 67.maddesindeki hayvan insan tarafından elde tutulabilen, yönetilebilen kontrol edilebilen üzerinde hakimiyet kurulabilen hayvandır. Yani söz konusu hayvan o kişinin hâkimiyeti altında olmalıdır. Hayvanın maliki olması şart olmayıp, oluşan zarar sırasında hayvan o kişinin gözetimi altında ise sorumlu olmaktadır. “

Peki sadece bakımının geçici olarak üstlenilmesi sorumluluğun oluşması açısından yeterli midir?

Bir hayvanın bakımının geçici olarak üstlenilmesi durumunda ilk akla gelenler bir yere gitmek için bir süreliğine, geçici olarak hayvanınızı bıraktığınız arkadaşlarınız veya hayvan bakımını meslek haline getirmiş çobanlardır.

Hayvan bulunduran olarak sorumluluğun doğması için bir kişinin, geçici olarak bir hayvanın sorumluluğu alması yeterli görülmemiş bunun yanında bahse konu hayvanın bulundurulmasından iktisaden ve fiilen yararlanması koşulu aranmıştır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 17.09.2014 Tarihli 2014/5132 E. , 2014/11997 K. Sayılı İlamı;

” Hayvan idare edenin sorumluluğunu düzenleyen Borçlar Kanununun 56.Maddesi (6098 Sayılı Yeni TBK’nun 67.Maddesi)’ne göre; ” Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür. Hayvan Bulunduran bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz. ”

Hayvan idare etmekten amaç ondan iktisaden ve fiilen yararlanmaktır. Buna mukabil, hayvanın bakıcısı, hayvandan iktisaden faydalanmak maksadıyla onun zilyedi olmadığı ve sadece yardımcı sayıldığı için (hayvan idare eden) sayılamaz. Onun için bakıcı Borçlar Kanunu Md. 56 (6098 sayılı yasa 67.m) ye göre sorumlu değildir. kişisel kusurları varsa ancak B.K 41 (6098 sayılı yasa 49.) maddesi gereğince sorumlu olabilir.”

Bu sebeple sadece geçici olarak hayvanı gözeten zilyet olan çoban ya da arkadaşınız, komşunuz hayvandan fiilen ve iktisaden yararlanmadığı için sorumluluğunun oluşmadığı kabul edilmektedir.

Ancak kusurundan dolayı sebep olduğu zararlardan sorumlu tutulacağı da unutulmamalıdır. Hayvanın bakımı ve gözetimi için gerekli dikkat ve özeni göstermemesi, hayvanın zarar vermesi konusunda yönlendirici etkin bir güç kullanması durumunda kusuru göz önüne alınarak sorumluluğu belirlenecektir.

1-)Hayvan bulunduranın sorumluluğu kusursuz sorumluluk tiplerinden biri olup ayrıca kusurunun ispatlanması gerek yoktur sorumlu olarak kabul edilir. Ancak hayvanı bulunduran kimse, hayvanın özelliğini ve koşulların gerektirdiği bütün dikkat ve özeni gösterdiğini veya gerekli dikkat ve itinayı göstermiş olsaydı dahi zarara mani olamayacağına ispat edebilirse sorumluktan kurtulur. (Kurtuluş Kanıtı)

2-) Hayvanı geçici olarak gözeten, zilyet olan kişi ise hayvandan iktisaden ve fiilen yararlanmadığı için hayvan bulunduran olarak sorumlu tutulamaz. Ancak hayvanın bakım ve gözetiminde gerekli dikkat ve özeni göstermediği ispatlanırsa kusurundan dolayı bu kişi sorumlu tutulacaktır.

Av.Hacer YAVAŞ