AVUKAT HACER YAVAŞ

Öncelikle tanığın kim ya da kimler olabileceğini belirlememiz daha doğru olacaktır. Tanık ya da diğer adıyla şahit, dava konusu olay hakkında bilgi sahibi olduğu bilinen ancak davaya taraf olmayan kişilerdir. Bir kimsenin geçmişte yaşanan bir olayla ilgili beş duyusuyla elde ettiği bilgi ve görgüyü adli merciler huzurunda anlatmasıdır.

HMK 241/1 gereğince ” Tanık davetiye ile çağırılır.” Davetiyenin duruşma gününden en az bir hafta önce tebliğ edilmiş olması gerekir. Tebligatı teslim alan kişinin tebligata riayet ederek duruşmaya gitmesi gerekmektedir. Aksi halde tebligat teslim edildiği halde duruşmaya gelmeyen tanık hakkında zorla getirme kararı alınacaktır. Zorla getirileceği HMK 245. Maddesinde açıkça ifade edilmiştir. “Kanunda gösterilen hükümler saklı olmak üzere, tanıklık için çağrılan herkes gelmek zorundadır. Usulüne uygun çağrıldığı halde mazeret bildirmeksizin gelmeyen tanık zorla getirilir.”

Duruşmaya gelen tanık, o günkü duruşmaların yoğunluğuna veya önceki dosyalarda meydana gelen aksamalara bağlı olarak biraz beklemek zorunda kalabilmektedir.

Tanık olarak geldiğini ifade eden kişi, sırası geldiğinde duruşma salonuna çağrılır. Genellikle bu durumda tanık olarak gelen kişi nerede duracağı konusunda bocalamaktadır. Duracağınız yerle ilgili mübaşir size yardımcı olacaktır. Ceza mahkemelerinde hakimin tam karşısında yer alan sanık yerinin biraz uzak mesafesinde hakimin ve katibin tam karşısında dinlenmektedir. Hukuk mahkemelerinde ise hakimin tam karşısında olacak şekilde davacı ve davalı tarafa eşit uzaklıkta dinlenmektedir. Uygulamalarda farklılık olsa da duruşma salonunda bocalamamanızı önemli olanın sizin yapacağınız tanıklığın olduğunu belirtmek isterim. Yerine geçen tanığın kimlik tespitine geçilir.

Tanığın kimlik tespiti HMK 254. Madde uyarınca yapılır. “Dinleme sırasında öncelikle tanıktan adı, soyadı, doğum tarihi, mesleği, adresi,taraflarla akrabalığının veya başka bir yakınlığının bulunup bulunmadığı, tanıklığa duyulacak güveni etkileyebilecek bir durumu olup olmadığı sorulur.” Kimlik tespiti yapılan tanığa taraflarla aralarında bir akrabalığının olup olmadığının sorulmasındaki temel amaç tanığın yeminli olarak dinlenip dinlenmeyeceğinin belirlenmesidir. Akrabalık ilişkisinin mevcut olduğu hallerde tanık, tanıklıktan çekinme hakkına sahiptir. Bu durumda hakkınız size hatırlatıldığında ben tanıklık yapmak istemiyorum diyerek tanıklıktan çekinebilirsiniz, size bir soru yöneltilemez. Tanıklıktan çekinebileceğiniz gibi ben tanıklık yapmak istiyorum diyerek tanıklıkta yapabilirsiniz. Kimlik tespitinde bir akrabalık ya da yakınlık ilişkisi, çekinme halı tespit edilmediğinde tanığa yemin ettirilir.

Tanığın tanıklık yapacağı olayla ilgili açıkça bilgilendirilmesi gerekmektedir. HMK 260. Madde tanığın bilgilendirilmesi başlığı altında “Tanık dinlenmeden önce hakkında tanıklık yapacağı olayla ilgili olarak, hakim tarafından kendisine bilgi verilir ve tanıklık edeceği konulara ilişkin bildiklerini söylemesi istenir.” olarak açıkça düzenlenmiştir. Olayı kısaca anlatan hakim, olayda tanığın görgüsünü sorgulamaya başlar. Ancak bazı durumlarda olay tanığa anlatılmamakta ya da eksik anlatılmakta doğrudan anlat bakalım diye başlanılmaktadır. Bu durumda bocalamamak için olayın ne olduğunu hangi konuda görgünüze başvurulduğunu mutlaka sorun. Akışına hakim olduğunuz bir olayda bu sizin için bir sıkıntı oluşturmasa da bilmediğiniz, bilmediğiniz halde tanık olarak yazdırıldığınız, üzerinden zaman geçmiş bir olayda sizin için sorun oluşturacaktır. Bu yüzden tanıklık yapacağınız olayı dinlemenizi, sormanızı tavsiye ederim.

Önceden hiç mahkemeye gitmediyseniz, bir tecrübe sahibi değilseniz size ilk tavsiyem olabildiğince sakin kalmanızdır. Size sorulan sorulara açık ve net cevaplar vermenizdir. Genellikle tecrübe ettiğim, şahit olduğum duruşmalarda tanıklar oldukça gergin ve heyecanlı olmaktadır. Soru yöneltildiğinde ya olayı oldukça geriden anlatmaya başlamakta ya da ilk etapta donarak cevap verememektedirler. Önemli olan sadece size yöneltilen sorulara cevap vermenizdir. Olayı daha genişten ve geçmişten anlatmaya başlamak konuyu oldukça dağıtmaktadır. Bu durumda konuyu dağıtmak istemeyen hâkim tanığa uyarıda bulunacağı için tanık daha da korkmakta ne diyeceğini şaşırmaktadır. Size yöneltilen net sorulara cevabını da dağıtmadan net cevaplar vermek oldukça sağlıklı olacaktır. Bilmediğiniz bir soru karşısında bilmediğinizi, o konuya dahil görgünüzün olmadığını açıkça söylemekten çekinmeyiniz. Öncelikle tanık olduğunuzu unutmamalısınız, sizin olayın tamamı değil bizzat şahit olduğunuz kısmı anlatmanız yerinde olacaktır. Bu yüzden bilmediğiniz kısımlarda aynı cevapları tekrar etmek yerine açıkça bilmediğinizi söylemekten çekinmeyiniz.

Anlatımının tamamlandıktan sonra taraf vekillerinin size soru yöneltmesi sizi korkutmasın. Vekillerden gelen sorulara da görgünüz dahilinde net ve açık cevaplar yöneltmenizi eğer bilmiyorsanız açıkça bilmiyorum demenizi tavsiye ederim.

Hakim tarafından sorgusu tamamlanan tanığa, tanıklık ücreti talep edip etmediği sorulmaktadır. Peki bu bahsedilen tanıklık ücreti nedir?

Tanığa ödenecek ücret ve giderler HMK 265/1. Fıkrasında düzenlenmiştir. “Mahkeme tarafından çağırılan tanığa, her yıl Adalet Bakanlığınca hazırlanan tarifeye göre kaybettiği zaman ile orantılı bir ücret verilir. Tanık hazır olmak için seyahat etmek zorunda kalmışsa yol giderleri ile tanıklığa çağrıldığı yerdeki konaklama ve beslenme giderleri de karşılanır.” Diye ifade edilmiştir. Ücret günlük 25 TL-50 TL arasında belirlenmektedir. Tanığın hazır olmak için yapmış olduğu masraflar da mevcutsa ücret somut olaya göre takdir edilecektir. Tanıklık ücreti talep eden tanık bunu ifade ederek ve mahkemeye IBAN adresini bırakarak takdir edilecek ücretin kendisine ulaşmasını sağlayabilir. Ya da talep etmek istemeyen tanık talep etmiyorum diyerek ifadesini tamamlar ve mahkeme salonunda dışarı çıkmasına izin verilir.

Bu şekilde tanıklık görevinizi yerine getirmiş olursunuz ve artık rahatlıkta adliyeden çıkabilirsiniz.

Stajyer Avukat Hacer YAVAŞ